· 2 dk okuma · Daim Kentsel Dönüşüm
Kısa cevap
Riskli yapı tespiti, Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluşa başvurularak yapılır. Tüm maliklerin onayı gerekmez; tapusu olan tek bir malik veya vekili başvurabilir. Süreç dört adımdan oluşur: başvuru, saha çalışması ve karot alımı, laboratuvar analizi, raporun Bakanlık sistemine yüklenmesi.
Riskli yapı tespiti, 6306 Sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" kapsamında yapılan resmî bir teknik incelemedir. Sonucu, binanızın yıkılıp yeniden yapılması gerekip gerekmediğini ve devlet desteklerinden yararlanıp yararlanamayacağınızı belirler.
Başvuruyu kim yapabilir?
Binada tapusu bulunan herhangi bir malik ya da vekâletle yetkilendirilmiş bir kişi başvurabilir. Kat maliklerinin oybirliği veya çoğunluğu aranmaz. Bu, sürecin en çok yanlış bilinen noktasıdır: komşularınız istemese de kendi hisseniz üzerinden tespiti başlatabilirsiniz.
Masraflar başvuruyu yapan kişiye aittir. Rapor riskli çıkarsa bu bedel, dönüşüm sürecinde diğer maliklerle paylaşılabilir.
Adım adım süreç
- Teklif alınması. Binanın kat sayısı, yaklaşık yaşı ve bağımsız bölüm sayısı paylaşılarak fiyat teklifi alınır. Bu aşamada binaya gelinmesi gerekmez.
- Bakanlık sistemine başvuru. kentseldonusum.gov.tr üzerinden yapı seçilir ve lisanslı kuruluş belirlenerek işlem başlatılır.
- Saha çalışması. Röleve alınır, taşıyıcı sistem ölçülür, donatı tespiti yapılır ve taşıyıcı elemanlardan karot numuneleri alınır.
- Laboratuvar ve analiz. Karotlar basınç dayanımı için test edilir; veriler statik programda modellenerek yapı 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği normlarına göre değerlendirilir.
- Raporun yüklenmesi. Hazırlanan rapor Bakanlık sistemine yüklenir ve sonuç maliklere tebliğ edilir.
Saha çalışması ne kadar sürer?
Tipik bir apartmanda saha çalışması genellikle bir gün içinde tamamlanır. Karot alımı sırasında dairelerde kısa süreli gürültü ve toz oluşur; alınan yerler işlem sonrası onarılır. Laboratuvar testleri ve analiz aşaması yapının büyüklüğüne göre değişir.
Rapor riskli çıkarsa ne olur?
Yapı, tapu kütüğüne "riskli yapı" olarak şerh edilir ve maliklere tebligat yapılır. Tebligattan itibaren 15 gün içinde itiraz hakkınız vardır. İtiraz edilmez veya reddedilirse, idarece 60 günden az olmamak üzere yıkım süresi verilir. Bu süre içinde yıktırılmazsa 30 günden az olmamak üzere ek süre tanınır; sonrasında yıkım idarece yaptırılır.
Riskli çıkan yapıların maliklerine kira yardımı, kredi faiz desteği ve harç muafiyeti gibi haklar doğar.
Rapor riskli çıkmazsa ne yapılır?
Yapı riskli çıkmadıysa 6306 kapsamındaki haklardan yararlanılamaz. Ancak bu, yapının hiçbir müdahaleye ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez. Performans analizi sonucunda belirlenen zayıf elemanlar için güçlendirme projesi hazırlanabilir; güçlendirme çoğu durumda yıkımdan daha kısa sürer ve daha ekonomiktir.
Sık sorulan sorular
- Riskli yapı tespiti için tüm kat maliklerinin onayı gerekir mi?
- Hayır. Tapusu bulunan tek bir malik veya vekâletle yetkilendirilmiş bir kişi, masrafları kendisine ait olmak üzere başvuru yapabilir.
- Karot alınması zorunlu mu?
- Evet. Karot numunesi içermeyen tespit işlemleri ilgili idareler tarafından kabul edilmez. Okul ve hastane gibi yapılarda her kattan numune alınması gerekir.
- Riskli yapı raporu ne kadar geçerlidir?
- Raporun kendisi yapının o tarihteki durumunu belgeler. Yapıda güçlendirme, tadilat veya hasar oluşması hâlinde değerlendirmenin yenilenmesi gerekir.
- Rapor riskli çıkarsa binadan hemen çıkmam gerekir mi?
- Tebligattan sonra idarece verilen tahliye ve yıkım süresi içinde binanın boşaltılması gerekir. Bu süre 60 günden az olamaz; ayrıca 30 günden az olmamak üzere ek süre verilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve mevzuat değişikliklerine tabidir. Yapınıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçin.
